هرچند داشتن يک زبان مشترک جهانی، آرزوی ديرينه‌ بشر بوده ، اما نياز واقعی به چنين زبانی در زمان حاضر - که عصر ارتباطات و تماس‌های فراملی و بين‌المللی است - بيش از هر زمان ديگری احساس می‌شود.

وسائل ارتباط سريع، مانند مسافرت‌های هوايی، اينترنت، تلفن راه‌دور، تلويزيون‌های ماهواره ای و مانند آن، مدت زيادی نيست که در اختيار عموم مردم جهان قرار گرفته و تمامی اين پديده‌های جديد ارتباطی نياز به زبانی مشترک در بين انسان‌ها را دوچندان ساخته است .

يکی از اين زبان‌های اختراعی يا فراساخته، زبان اسپرانتو است که طرفداران و متکلمين ميليونی در سراسر جهان دارد و علاوه بر ترجمه شدن بسياری از شاهکارهای علمی و ادبی جهان به آن زبان، ادبيات مستقل خود را نيز پيدا کرده است.

زبان اسپرانتو - که در ابتدا " اينترناتسی‌آ لينگوو" يا زبان بين‌المللی ناميده می‌شد - در سال ۱۸۸۷ توسط دکتر لودويک زامنهوف ابداع شد. واژه‌ی "اسپرانتو" به معنی "اميدوار" نام مستعار دکتر زامنهوف در زمان انتشار خودآموز اين زبان جديد بوده است. وی اميدوار بود که زبان فراساخته‌ی او هر چه زودتر به‌عنوان زبان مشترک در بين تمامی انسان‌های دنيا مورد استفاده قرار گيرد تا سبب ارتقای تفاهم و دوستی هرچه بيشتر در ميان ايشان گردد.

در پاسخ به اين سؤال ‌که چرا زبان اسپرانتو از تمامی زبان‌های ابداع شده‌ی پيش و پس از خود موفق‌تر بوده، نظرات گوناگونی بيان شده، که احتمالا هر يک از آن‌ها نمايانگر بخشی از علل واقعی اين پديده است. برخی، علت موفقيت اسپرانتو را در ساختار آسان و منطقی آن ديده‌اند، در حالی که برخی ديگر منش و رهبری دکتر زامنهوف را در نحوه‌ی پيشبرد اين زبان در جهان مؤثر دانسته‌اند. گروهی نيز غنا و قدرت بيان علمی و ادبی آن را علت اصلی موفقيت آن دانسته‌اند.

در اين ارتباط گفتنی است که ويليام اولد (William Auld) نويسنده، روزنامه‌نگار و شاعر اسکاتلندی به خاطر نگارش بيش از ۵۰ کتاب به زبان اسپرانتو نامزد دريافت جايزه‌ی ادبی نوبل گرديد. از جمله ترجمه‌های او به زبان اسپرانتو، می‌توان از سونات‌های ويليام شکسپير و ارباب حلقه‌های تالکين نام برد. وی اشعار خيام و حافظ را نيز با حفظ وزن به زبان اسپرانتو ترجمه کرده است.

در حال حاضر زبان اسپرانتو زبانی زنده و پويا به شمار می‌رود: انتشار صدها مجله و هزاران کتاب گوناگون به اين زبان در سراسر دنيا، برگزاری سمينارها و همايش‌های منطقه‌ای و بين‌المللی به اين زبان و وجود ميليون‌ها صفحه ‌ی اينترنتی، حاکی از اين امر است.

انتشارفصل‌نامه‌ی "سبز انديشان"  به زبان اسپرانتو و فارسی در ايران و  نیز خودآموز فارسی تحت عنوان "آسان‌ترين زبان دنيا"، نشان دهنده‌ی رشد اين زبان در ايران است.
در زبان اسپرانتو هر کلمه دقيقا همان طور نوشته می‌شود، که خوانده می‌شود، يعنی الفبای آن کاملاً آوائی يا فونتيک است.

قواعد دستوری اين زبان نيز بسيار ساده و آسان است و هيچ يک از آن‌ها - بر خلاف زبان های طبيعی - دارای استثنا نيست. هرچند دايره واژگان اين زبان، از هر زبان ديگری وسيع‌تر است، اما فراگيری آن به مراتب آسان‌تر از يادگرفتن کلمات ديگر زبان هاست، چرا که در زبان اسپرانتو اکثريت قاطع واژه‌ها از تعداد محدودی ريشه‌ی کلمه، آوند و پايانه ساخته می‌شود. مانند تعداد بی‌نهايت زياد اعداد که تنها با ده رقم صفر تا ۹ ساخته می‌شود. به اين دلايل، فراگيری اوليه‌ی اسپرانتو در ظرف چند ماه، و تسلط کامل به آن در ظرف يک يا حداکثر دو سال ميسر است.

دايره‌المعارف معروف ويکی‌پديا (Wikipedia) که هم اکنون به ۲۵۳ زبان دنيا در اينترنت منتشر می‌شود، از سال  ۲۰۰۱ به زبان اسپرانتو نيز منتشر شده، و  ویرایش اسپرانتوی آن در بين اين ۲۵۳ زبان، از نظر غنا و تعداد مقاله‌ها، مقام پانزدهم را در جهان داراست، و به‌عنوان مثال، زبان‌های ترکی، عربی، دانمارکی، فارسی، هندی و اسلواکی پس از اسپرانتو قرار دارند.

منبع: http://www.jadidonline.com/story/20082007/esperanto

همچنین گزارش تصویری در نشانی فوق قابل مشاهده است

این مطلب در تاریخ 31.07.2007 (۹ مرداد ۱۳۸۶) از رادیو آلمان پخش شده است:

 بارها و بارها این پرسش مطرح گردیده که آیا بهتر نمی‌بود، در این اتحادیه از یک زبان مشترک استفاده شود؟ اما مسئله اینجاست که چه زبانی نقش این زبان مشترک را برعهده گیرد؟

 

انسان بی‌درنگ به فکر زبان انگلیسی می‌افتد که نقش آن در دنیای امروزی روز به روز پررنگ‌تر می‌شود. اما شکی نیست که در این صورت صدای فریاد نیکولا سرکوزی رییس جمهور فرانسه تا لندن به گوش می‌رسید.

 

زبان فرانسه چطور می‌بود؟ احتمالا صدای گوردن براون نخست وزیر بریتانیا در می‌آمد. و زبان آلمانی؟ در این صورت هم احتمالا فریاد اعتراض برادران کاشینسکی، زمامداران قدرت در لهستان بلند می‌شد.

 

مشکل اینجاست که این زبانها و دیگر زبانهای کشورهای عضو اتحادیه اروپا و یا اصولا زبانها و گویشهای زنده دنیا، به یک ملت، قوم، گروه، دسته و فرهنگی خاص تعلق دارند و به همین خاطر مورد قبول همه نیستند.

 

تنها استثنا زبان اسپرانتوست. در روز ۲۶ ژوئیه سال ۱۸۸۷، بود که لودویگ لازاروس زامنهوف، چشم‌پزشک و زبانشناس لهستانی حاصل تجربه‌ها، آزمایشها و تلاشهای خود را در راه ساختن زبانی بین‌المللی در قالب کتابی منتشر کرد.

 

زامنهوف در همون دوران نوجوانی و مدرسه به فکر ابداع چنین زبانی بود، زبانی که جایگزین زبانهای مادری در سراسر دنیا نشود، اما وسیله‌ای باشد برای برقراری رابطه و طبیعتا درک و تفاهم بیشتر بین مردم دنیا.

 

البته زبان اسپرانتو تنها زبان ساختگی دنیا نیست؛ پیش از زامنهوف و پس از او هم طرحهای زیادی برای چنین زبانی فراگیر و بین المللی ارائه شد، اما هیچکدام از آنها از چارچوب طرح فراتر نرفتند و تنها اسپرانتو بوده که توانسته است مرز ایده و کاغذ را بشکند و واقعا وارد زندگی روزمره انسانها گردد.

 

شکی نیست که خلاقیت، پشتکار و حتی سماجت خود زامنهوف در تحقق این رویا بی‌تاثیر نبوده. زامنهوف سالهای زیادی را صرف ابداع این زبان کرد، راه و بیراه‌های مختلفی را پشت سر گذاشت و محک زد تا اینکه توانست از لحاظ ساده و منطقی بودن ساختار، تلفظ، خوشنوا بودن و همچنین سادگی آموزش به توازن لازم دست یابد و به نتیجه دلخواه برسد.

 

محمد رضا ترابی، عضو کمیته مرکزی انجمن اسپرانتو ایران که خود بیش از بیست سال است که با این زبان آشنایی دارد، محاسن و ویژگیهای اسپرانتو را چند نوع و در چند جهت می‌داند: «اگر از نظرعلمی به این زبان نگاه کنیم، می‌توانیم بگوییم که اسپرانتو به دلیل ساختار منطقی‌اش زبان بسیار آسانی محسوب می‌شود، چرا که در این زبان هیچ استثنایی وجود ندارد و تنها ۱۶ قاعده ساده را دربرمی‌گیرد. واژه‌سازی در این زبان از قاعده‌مندی منطقی‌ای برخوردار است، بطوری که هر نوآموز می‌تواند در این زبان واژه‌های جدید بسازد. در عین حال می‌توان گفت که اسپرانتو هرگز دچار دگرگونی بنیادی نمی‌گردد و واژه‌های جدید را به سادگی می‌پذیرد. افزون بر این باید گفت که اسپرانتو به معنی واقعی کلمه بین‌المللی است، بطوری که من ایرانی به همان اندازه به اسپرانتو احاطه دارم که یک چینی، ژاپنی، آلمانی و یا یک آمریکایی.»

 

در بسیاری از مدارس کشورهای اروپایی، زبان لاتین با وجود آنکه زبانی مرده به شمار می‌آید، بدلیل نقش مهمش در تاریخ و فرهنگ اروپا هنوز هم تدریس می‌شود. بسیاریها  معتقدند که یادگیری زبان لاتین حتی میتواند به درک بهتر ساختار زبان و یادگیری یک زبان خارجی کمک کند. این مسئله در مورد زبان اسپرانتو هم صداق است و این نیز از ویژگیها و محاسنی است که اسپرانتیستها از آن یاد می‌کنند.

 

به گفته محمدرضا ترابی: «ما برای آموختن زبانهای دیگر، هیچ الگوی یادگیری نداریم، در حالیکه اسپرانتو به علت ساختار ساده و منطقی‌اش می‌تواند الگوی یادگیری باشد. بنابر پژوهشهای سازمان یونسکو، یادگیری اسپرانتو ۱۰ برابر ساده‌تر از یادگیری زبانهای دیگر است. این پژوهشها همچنین نشان می‌دهد، کسانی که اسپرانتو می‌دانند، انگیزه و زمینه بهتری برای یادگیری یک زبان دوم دیگر دارند، به عبارتی اسپرانتو در آموختن زبانهای خارجی مانند کاتالیزور عمل می‌کند.»

 

و فرمهر امیرخاوری، از سازمان جوانان اسپرانتودان ایران به مشاهدات خود در این زمینه اشاره می‌کند و می‌گوید: «اصولا کسانی که اول اسپرانتو یاد می‌گیرند، راحت‌تر می‌توانند یک زبان خارجی دیگر را بیاموزند. شما وقتی ساختار زبانی را یاد می‌گیرد، آنهم بشکلی کاملا منطقی، ذهن کاملا این آمادگی را پیدا می‌کند که استثناها را در ساختار منطقی هضم کند. من خودم این کمک را درمورد افرادی دیده‌ام که نخست اسپرانتو یاد گرفته‌اند و بعد یک زبان خارجی دیگر، مثلا انگلیسی و یا اسپانیایی آموخته‌اند.»

 

بد نیست بدانید که زامنهوف ۱۲۰سال پیش کتاب خود را تحت عنوان «زبان بین‌المللی» منتشر کرد. جالب توجه این که زامنهوف به عنوان مؤلف از نام مستعار «دکتر اسپرانتو»، به معنی «دکتر پرامید»، استفاده کرده بود و این زبان هم به همین اسم سر زبانها افتاد.

 

اسپرانتو به سرعت طرفداران زیادی پیدا کرد و سادگی آموختن این زبان و همچنین امکان ایجاد ارتباط و آشنایی با انسانهای گوناگون با فرهنگهای متفاوت نقش مهمی در محبوبیت روزافزون این زبان در سراسر جهان داشته است.

 

زبان اسپرانتو بیش از همه تحت تآثیر زبانهای هندواروپایی شکل گرفته. نزدیک به دو سوم از گنجینه واژگان اسپرانتو از زبانهای رومیایی چون لاتین، فرانسه، ایتالیایی و غیره است و حدود یک سوم ان نیز از زبانهای ژرمنی چون آلمانی و انگلیسی.

 

دستور زبان اسپرانتو هم تأثیرگرفته از این زبانهاست. از این رو این پرسش مطرح است که تا چه اندازه می‌توان از زبان اسپرانتو به عنوان زبانی جهانی یاد کرد، چون به هر حال جای بسیاری از دیگر زبانهای دنیا در اسپرانتو خالی است.

 

به نظر محمدرضا ترابی «مسئله بر سر آن است که اگر ما بخواهیم زبانی را به عنوان یک زبان بی‌طرف جهانی به کار ببریم، باید از جایی شروع بکنیم. اما این شروع به این معنی نیست که نتوانیم از زبانها و فرهنگهای دیگر استفاده کنیم. اسپرانتو این قابلیت و نرمش را دارد که از داشته‌های فرهنگی و ادبی زبانهای دیگر سود جوید، کما اینکه واژگان فارسی و یا عربی زیادی وارد اسپرانتو شده‌اند، البته با حس ساختار درونی زبان اسپرانتو.»

 

در حال حاضر آمار دقیقی درباره شمار اسپرانتودانان در جهان وجود ندارد، به دلایل مختلف: از جمله اینکه همه اسپرانتیستها در سازمانها و نهادهای رسمی ثبت نشده‌اند. از آن گذشته باید دقیقا تعریف کرد که منظور از اسپرانتودان چیست و آشنایی با چه سطحی، معیار سنجش قرار گرفته است؟

 

به اعتقاد Jouko Lindstedt زبانشناس فنلاندی، حدود ده میلیون نفر در سراسر دنیا دست‌کم با پایه اسپرانتو آشنایی دارند، حدود یک میلیون نفر میتوانند اسپرانتو را بفهمند، حدود یکصد هزار نفر قادرند به اسپرانتو بنویسند و بخوانند و ۱۰ هزار نفر نیز این توانایی را دارند که اسپرانتو را سلیس حرف بزنند.

 

اما فکر نکنید که چون اسپرانتو به هیچ قوم و ملتی تعلق ندارد، نمی‌تواند زبان مادری باشد. به گفته محمدرضا ترابی «اسپرانتو در حال حاضر زبان مادری بسیاریها است، چون در دنیای اسپرانتو ازدواجهای بین‌المللی صورت می‌گیرد. تصور کنید یک آلمانی و چینی که هر دو اسپرانتیست هستند، با هم ازدواج می‌کنند و فرزندان آنها درواقع سه زبانه هستند، آلمانی، چینی و اسپرانتو. ما در دنیای اسپرانتو نمونه‌های زیادی ازاینگونه افراد داریم.»  

 

در حال حاضر حدود یکهزار نفر در دنیا وجود دارند که زبان مادری آنها اسپرانتوست. مادر او مجارستان است و با او مجاری حرف می‌زد. پدرش ایتالیایی است و به همین خاطر با او ایتالیایی صحبت می‌کرد. اما پدر و مادرم او با یکدیگر به زبان اسپرانتو حرف می‌زدند، چون با زبان هم آشنایی نداشتند.»

 

اما آیا یک کودک حس نمی‌کند که اسپرانتو در مقایسه با آن زبانهای دیگر ساختگی است؟ به گفته این اسپرانتیست، «برای کودکان، اسپرانتو زبانی است مانند زبانهای دیگر و کودک حس نمی‌کند که ریشه این زبان متفاوت یا به عبارتی ساختگی است.»

 

البته باید این نکته را در نظر داشت که هیچ کسی زبان مادریش فقط و فقط اسپرانتو نیست و درواقع به این زبان در کنار یک یا چند زبان دیگر احاطه دارد و سخن می‌گوید. همانگونه که اشاره شد، تعداد این افراد حدود یکهزار نفر است و اسپرانتیستها بطور معمول از طریق خودآموز و یا گذراندن کلاس با این زبان آشنا می‌شوند. شاید از خود بپرسید که اصلا خاصیت اسپرانتو در چیست؟ آیا بهتر نیست که انسان وقت خود را صرف یادگیری زبانی خارجی چون انگلیسی، آلمانی و اسپانیایی بکند که به اصطلاح زبانی زنده محسوب می‌شوند؟

 

فرمهر امیرخاوری از انجمن جوانان اسپرانتودان ایران در این باره می‌گوید: «با این پرسش زیاد روبرو می‌شوم. پاسخ آن فقط در انگیزه‌های شخصی آدم است. من خودم ادبیات انگلیسی تحصیل می‌کنم و با این زبان کار می‌کنم، مثلا کار ترجمه. شاید از زبان انگلیسی انگیزه درآمدزایی هم داشته باشم، ولی از اسپرانتو نه. انگیزه‌های من خیلی شخصی‌تر هستند، به خاطر همین هم اسپرانتو را خیلی بیشتر دوست دارم.»

 

اگر چه اسپرانتو محدودیت جغرافیایی و بومی ندارد، اما شبکه‌هایی رادیویی و حتی تلویزیونی هم به این زبان وجود دارند. جهش چشمگیر نقش اینترنت در دنیای امروزی هم تاثیر مثبتی بر نقش و گسترش این زبان داشته است: اسپرانتیستها امروزه دیگر می‌توانند به راحتی از طریق ای‌میل، چت و غیره با یکدیگر در تماس باشند و افزون بر آن در حال حاضر حدود ۱ میلیون صفحه اینترنتی به زبان اسپرانتو وجود دارد.

 

حتی فروشگاه‌های اینترنتی‌ای فعالیت دارند که موسیقی با کلام اسپرانتو عرضه میکنند. تا به حال ۴۰ هزار کتاب به این زبان به انتشار رسیده که هم آثار ادبی را در بر میگرد و هم تألیفات علمی، پژوهشی و تاریخی را. بخش از آثار ادبی، نوشته خود اسپرانتودانان است که به این زبان شعر می‌سرایند و یا داستان می‌نویسند و بخشی نیز ترجمه آثار ادبی مشهور جهان از زبانهای مختلف به اسپرانتوست، از جمله از فارسی.

 

دکتر کیهان صیادپور، یکی از اعضای کمیته مرکزی انجمن اسپرانتوی ایران که هم در زمنیه سرودن شعر و داستانویسی به زبان اسپرانتو فعال است و هم در عرصه ترجمه ادبیات، در حال حاضر سرگرم ترجمه گلستان سعدی به زبان اسپرانتوست و حدود یک پنجم از این اثر را ترجمه کرده.

 

اما چرا گلستان، چون هر چه باشد، انتقال ظرایف و ویژگی‌های این اثر مهم فارسی به زبانی دیگر کار ساده‌ای نیست؟ «گلستان را از روی علاقه شخصی‌ام انتخاب کردم و گذشته از آن دیدم که گلستان از لحاظ مضمون و از لحاظ فرهنگی می‌تواند برای ملل دیگر هم جالب باشد. به همین خاطر هم شروع به ترجمه آن کردم، البته کار دشواری است، اما من سعی می‌کنم که سبک ادبی و وزن و قافیه گلستان را هم منتقل کنم، چون این توانایی در زبان اسپرانتو وجود دارد. البته این امر به دشواری کار می‌افزاید، اما گمان می‌کنم که حاصل کار نیز جذابتر باشد.»

 

زامنهوف، خالق اسپرانتو جدایی و دشمنی ملتها و خلقها را در سوءتفاهمهای زبانی می‌دید و برداشتن گامی در راه رفع این سوءتفاهمها و ایجاد صلح و دوستی، یکی از انگیزه‌های به وجود آوردن اسپرانتو بوده است.

 

این اندیشه زامنهوف شاید نه در روحیه همه اسپرانتیستها، ولی در بین بسیاری از آنها بی‌تأثیر نبوده است، از جمله فرمهر امیرخاوری که می‌گوید: «تاثیرش از این لحاظ واقعا غیرقابل‌انکار است، چون شما با کسانی روبرو می‌شوید که در وهله اول زبانشان را نمی‌شناسید، اما ابزار خوبی برای برقراری رابطه با آنها در اختیار دارید: زبان اسپرانتو. وقتی با آنها ارتباط برقرار می‌کنید، طبیعتا این ارتباط گسترده می‌شود و به مراحلی می‌رسد که می‌توان به آن دوستی، همدلی، تفاهم و همکاری گفت.»

 

و محمد رضا فولادخواه، یکی دیگر از اعضای سازمان جوانان اسپرانتودان ایران در تأیید این گفته خاطرنشان می‌سازد: «وقتی زندگینامه خود زامنهوف را مرور می‌کنیم، می‌بینیم که انگیزه‌اش نه فقط ابداع زبانی برای همه مردم، بلکه اندیشه صلح بوده است. این در حالیست که در دنیای امروزی این همه از صلح و صلح جهانی دم زده و می‌زنند، اما همه چیز در همان سطح حرف می‌ماند و به عمل نمی‌رسد. به همین خاطر باید گفت که این ابداع زامنهوف در قرن نوزدهم که قرن شگفتی‌ها محسوب می‌شود، گامی بسیار مهم و عملی بسیار قوی بوده است.»

 

شهرام احدی

 

 

 

منبع: http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2716077,00.html

برای بعضی‌ها اسپرانتو:

-          یک پلِ زبانی است

-          بخشی از رنگین‌کمان زبان‌هاست

-          بخشی از جنبش بین‌المللیِ آشتی و دوستی است

-          ابزاری برای ساختن جهانی بهتر است

 

برای بعضی‌ها اسپرانتو:

-          یافتن دوستانی جدید در  نقاط گوناگون جهان است

-          سرگرمیِ دوست‌داشتنی است

-          شرکت در فستیوال‌های گوناگون است

-          مسافرت ارزان و دلپذیر به سرزمین‌های گوناگون و آشنایی با فرهنگ‌هاست

 

برای بعضی‌ها اسپرانتو:

-          دستور زبانی جالب است

-          بخش مهمی از رشته‌ی میان‌زبانشناسی است

-          پدیده‌ای قابل مطالعه است

-          زبانی با ساختار نبوغ‌آمیز است

 

برای بعضی‌ها اسپرانتو:

-          کانال اطلاعات است

-          آموزش درباره‌ی دیگران است

-          پروژه‌ی بی‌بدیل است

-          مشارکت در سازمان‌های گوناگون است

 

برای بعضی‌ها اسپرانتو:

-          ازدواج بین‌المللی است

-          عشق است

-          زبان خانوادگی است

-          کودکانی است که اسپرانتو زبان خانوادگی آن‌هاست

 

برای خیلی‌ها اسپرانتو:

-          دریچه‌ای برای ارتباط‌های بین‌المللی و ایجاد دوستی است

-          ابزاری برای دوستی بین ملت‌ها و مردمان است

-          تنوع زبانی است تا به‌وسیله‌ی آن همه‌ی زبان‌ها و فرهنگ‌ها در عرصه‌ای برابر قرار گیرند

-          ابزاری برای حفاظت از  گوناگونی و تنوع زبانی است

...

 

اگر بعضی‌ها اسپرانتو را یک خیال‌پردازی می‌دانند چه باک:

- چه‌کسی در آغاز دهه‌ی 1990 می‌توانست پیش‌بینی کند که دیوار آهنین فرو خواهد ریخت؟

- چه‌کسی می‌تواند پیش‌بینی کند که در 50 سال آینده، جهان ما چه ساختاری خواهد داشت؟

- 100 سال قبل زن‌ها در هیچ کجای جهان حق رای نداشتند ...

- یادمان باشد که 20 سال پیش اینترنت یک پروژه سری و بسیار محدود بود ...

 

...

 

اسپرانتو، زبانِ بى مرز

سایت جدید مدیا اقدام به معرفی زبان اسپرانتو کرده است.

http://www.jadidonline.com/story/20082007/esperanto

خیلی پیش میاد که وقتی درباره‌ی اسپرانتو بحث می‌شود از اولین پرسش‌ها یکی این است که تعداد اسپرانتیست‌ها در ایران و یا جهان چقدر است.

تخمین‌های زیادی وجود دارد اما به راستی هیچکس نمی‌داند دقیقا تعداد اسپرانتیست‌ها چقدر است. خوشبینانه‌ترین آمارها حدود 10 میلیون نفر را برآورد می‌کنند و بدبینانه‌ترین آمارها حداقل 2 میلیونی را ارائه می‌دهند.

به چند علت نمی‌توان آمار دقیقی از تعداد اسپرانتیست‌ها ارائه داد اما مهم‌ترین دلیل این است که اسپرانتو زبانی فوق‌العاده آسان است و هرکسی می‌تواند حتی به صورت خودآموزی بدان مسلط شود بنابراین با توجه به رشد اینترنت در دنیا و شمار روزافزون کسانی که به وسیله‌ی اینترنت اقدام به زبان آموزی می‌کنند واقعا نمی‌توان آمار دقیقی ارائه داد. و تاکنون هیچ راهی برای ثبت نام و آمارگیری از زبان آموزان و اسپرانتیست‌های وجود نداشته است. یادمان باشد که اسپرانتو زبان ملی هیچ قوم و ملتی نیست تا به‌توان به حداقلی از برآوردها بر مبنای سرشماری‌های رایج دست یازید.

اما روش‌هایی وجود دارد برای تصور کردن پراکنش اسپرانتیست‌ها در سطح جهان. به عنوان مثال انجمن جهانی اسپرانتو(که یکی از سازمان‌های بزرگ اسپرانتویی در سطح جهان است  و نه فقط تنها گونه‌ی آن) در سال 2006 بیش از 8000 نفر عضو در 114 کشور داشته است. در کنگره‌ی سالانه‌ای که این انجمن برگزار می‌کند حدود 2000 نفر شرکت می‌کنند.

در ایران نیز به همان دلایل گفته شده، نمی‌توان برآوردی از تعداد اسپرانتیست‌ها کرد. انجمن اسپرانتوی ایران حدود 250 عضو را ثبت کرده است اما مطمئنا تعداد ایرانیان اسپرانتیست بیش از این‌ها است. یک دلیل این که، در سال 2006  از ایران 120 نفر عضور انجمن جهانی بوده‌اند و از این 120 نفر عضو انجمن جهانی فقط 20 نفرشان عضو انجمن اسپرانتوی ایران بوده‌اند!

در مورد اسپرانتو به نظر می‌رسد که کمیت چندان مطرح نیست بلکه کیفیت اصل است! اسپرانتیست‌ها ویژگی‌هایی دارند که در نوع خود بی‌نظیر و غیرقابل چشم‌پوشی است. تنها زبانی است که در میان کاربرانش به معنای واقعی کلمه "بی‌سواد" وجود ندارد، اسپرانتو است. اسپرانتیست‌ها حداقل 2 زبان را حرف می‌زنند. سطح سوادشان در مقایسه با گروه های زبانی دیگر فوق‌العاده بالاست. با مروری در اینترنت و مقایسه‌ی میزان حضور زبان اسپرانتو نسبت به زبان‌های دیگر می‌توان تصوری از حضور کاربران آن را به دست آورد. شاید در این زمینه سایت ویکی پدیا مشتی باشد نمونه‌ی خروار.  و یادمان نرود که اسپرانتو قائم به خود است یعنی هیچ حکومت و قدرتی پشتیبان آن نیست و تنها با کوشش و پایداری کاربران خود زبان اسپرانتو است که گسترش آن به پیش می‌رود ...

اولین‌ وبلاگ درباره‌ی اسپرانتو در خرداد ماه 1382 منتشر شد و همچنان ادامه دارد (که همین وبلاگ باشد!). برای سهولت دسترسی به وبلاگ‌هایی که درباره اسپرانتو می‌نویسند لیست آن‌ها در زیر آورده می‌شود. اگر کسی وبلاگ دیگری را می‌شناسد خواهشمند است اطلاع دهد تا به لیست اضافه شود.

 

 1-

 

اسپرانتو: زبان دوم برای همه!  (اولین وبلاگ)

نسخه اول این وبلاگ از خرداد 1382 در پرشین بلاگ منتشر شده است.

در این وبلاگ اخبار، گزارش، اطلاعات، مقالات و تحلیل‌هایی را درباره زبان اسپرانتو می‌توان مطالعه کرد.

 

2-

اسپرانتو- گامی هوشمندانه

وبلاگ گروهی

شامل اخبار و گزارش درباره زبان اسپرانتو

از آذر 1382 منتشر می‌شود.

 

3-

15 دسامبر

شامل اخبار و گزارش درباره زبان اسپرانتو

از مهر 1383 منتشر می‌شود.

 

4-

کتابشناسی اسپرانتو

اطلاعاتی درباره کتاب‌ها مقالات منتشره شده درباره‌ی اسپرانتو در مطبوعات فارسی زبان و مطالب منتشر شده از اسپرانتودان‌های ایرانی در مطبوعات بین‌المللی اسپرانتو.

از شهریور 1383 منتشر می‌شود

 

5-

زبان دوم

شامل اخبار و گزارش درباره زبان اسپرانتو

از اسفند 1383 منتشر می‌شود

 

6-

کنگاور- اسپرانتو

از امرداد 1385 منتشر می‌شود.

خوش‌بختانه در دنیای امروز که نیلِ به جامعه‌ی مدنی، مردم‌سالاری و اقتدار یافتن اراده‌ی مردم و خواست‌های مردمی یکی از اهداف مهم محسوب می‌شود، تحقق هر امری بستگی تام به خودِ ما مردم پیدا می‌کند. اگر تمامیِ ما – و یا حتی بخش قابل ملاحظه‌ای از ما - در مورد به‌کارگیریِ زبان اسپرانتو، ویا هر پدیدهِ مردمیِ دیگر، به توافق برسیم، هیچ‌نیرویی جلودار خواست و ارادهِ ما نخواهد بود. بنابر این، جهان‌گیر شدن زبان اسپرانتو بستگیِ بسیار زیادی به نظر ما و علم و آگاهیِ تک تکِ ما از مشکل زبان بین‌المللی در جهان و اسپرانتو دارد. اگر تمامی مردم جهان از وجود زبان اسپرانتو و ویژگی‌های فوق‌العاده‌ی آن، آگاهیِ صحیحی بیابند و در پی آن به فراگیریِ این زبان بی‌طرف و غنی بپردازند، و در ارتباطات بین‌المللیِ خود با دیگران از آن بهره جویند، هیچ قدرتی در جهان نمی‌تواند در برابر اراده و خواست ایشان مقاومت کند.

از کتاب " آسان‌ترین زبان دنیا: آموزش زبان بین‌المللی اسپرانتو"  تالیف مهندس احمدرضا ممدوحی، ناشر: آرویج، مرکز پخش: انجمن اسپرانتو ایران

اهمیت رویا
بسیاری از انسان‌ها هنگام مواجه شدن با ابداعات و اختراعات جدید، اذعان می‌دارند که به‌وقوع پیوستن چنین طرح‌هایی، رویایی بیش نیست. هنوز برای خیلی‌ها، تصور دنیایی که در آن هرکسی بتواند به‌راحتی با بقیه‌ی انسان‌ها از هر نژاد و ملیتی که باشند، به‌زبانی واحد، مشترک و جهانی حرف بزند، امکان‌پذیر به‌نظر نمی‌رسد، هرچند بیش از یک قرن است که اسپرانتودانان جهان این امر را در مقیاسی کوچک – اما گسترده و در پنج قاره‌ی جهان – تجربه کرده‌اند. ما باید به رویاهای خود و خواست‌ها و آرزوهایمان میدان بدهیم. تا آرزو و خواست و ایده‌آلی در ذهن و دلِ ما پدید نیاید و تقویت نشود، هیچ‌گونه تغییر و تحولی در زندگی ما به‌وقوع نخواهد پیوست. همان‌طور که مولانا فرموده است:
اندیشه‌ات جایی رود، وانگه ترا آن‌جا کِشد،
زاندیشه بگذر، چون قضا پیشانه شو، پیشانه شو!
ابتدا باید فکر، اندیشه یا رویای ما به‌جایی نُو برود، تا در پیِ آن بتواند ما را نیز به‌دنبال خود به‌آن‌جا بکشاند. اگر رویا و رویاباوری وجود نمی‌داشت، هیچ ابداع و اختراع و پیشرفتی صورت نمی‌گرفت، چرا که بنابر تعریف، ابداع و اختراع و نوآوری، به‌وجود آوردن چیزی است که تا به‌حال در دنیای خارج (از ذهنِ ما) وجود نداشته است. در همین رابطه، ماكسيم گوركي (1936-1868)، نويسنده‌ي شهير روسي، که از هواداران اسپرانتو بوده، در سال 1919چنین گفته است:
"محافظه‌كاران هميشه در تلاش‌اند كه ثابت كنند اسپرانتو يك اوتوپيا (خيال‌انديشي يا آرمانِ محض) است. اما واقعيت، به‌طور روزافزوني عكس عقيده‌ي ايشان را نشان داده است. چهل سال پيش، اكثر مردم انرژيِ الكتريكي را به‌عنوان ابداعي كفرآميز تلقي مي‌كردند و آن‌را چيزي بيش از خيال‌انديشي‌اى از سرِ بي‌خردي به‌حساب نمي‌آوردند. پرواز نيز در حدود بيست سال قبل، تنها يك خيال‌انديشيِ آرمان‌پرستانه محسوب مي‌شد!"

از کتاب " آسان‌ترین زبان دنیا: آموزش زبان بین‌المللی اسپرانتو" تالیف مهندس احمدرضا ممدوحی، ناشر: آرویج، مرکز پخش: انجمن اسپرانتو ایران

زبان "مصنوعی"

گاهی از اوقات از زبان‌های فراساخته و ابداعی، مانند اسپرانتو، به‌عنوان زبان مصنوعی نام برده می‌شود. واژه‌ی مصنوعی به‌خاطر کاربردهای گوناگون آن، ممکن است این امر را در ذهن برخی از افراد ایجاد کند که زبان مصنوعی، زبانی ناقص، ناکارا یا ناخوب است، اما باید توجه داشت که ریشه‌ی این کلمه، صُنع و صنعت است که به معنیِ آفریدن و خلق کردن به‌وسیله‌ی هنر و قوه‌ی خلاقه است، که والاترین صفت انسان در ایجاد و آفرینش پدیده‌های بسیار گوناگون و مثبت است. به‌عنوان مثال، خانه در واقع یک غارِ مصنوعی است، حال چه کسی زندگی در غار را بر زیستن در خانه‌های مصنوع انسان – که دارای انواع و اقسام امکانات رفاهی است - ترجیح می‌دهد؟ هم‌چنین، پارک یا بوستان، یک جنگل مصنوعی است، اما چه‌کسی می‌تواند برای قدم زدن، به‌جای پارکِ نزدیک خانه‌اش به جنگل برود – که خطرات احتمالی، مانند وجود حیوانات دردنده نیز، در آن وجود دارد؟ تعداد مثال‌ها در این زمینه بی‌شمار است: شیرِ آب، چشمه‌ی مصنوعی است، اتومبیل یا خودرو، اسب مصنوعی است و غیره و غیره.

اسپرانتو نیز به‌عنوان یک زبان مصنوعیِ موفق و قدرت‌مند، به‌خوبی توانسته است با آفرینش آثار اصیل علمی و ادبی، و ترجمه‌ی آثار باارزش ادبی جهان – مانند شاه‌کارهای خیام و گوته و شکسپیر – شایستگی‌ها و غنای فراوان خود را در بیان ظرایف ادبی و دقایق علمی به‌اثبات برساند. هم‌چنین همایش‌های بین‌المللیِ اسپرانتو، به‌احتمال قوی تنها همایش‌های بین‌المللی در جهان است که با شرکت چندین هزار انسان از ده‌ها کشور گوناگون - و بدون هیچ مترجمی - به‌طور مرتب و سالیانه در کشورهای گوناگون جهان برگزار می‌شود. زبان مصنوعیِ اسپرانتو، تنها زبان فراساخته‌ی بشر است که قادر به گردآوردن چنین جمعیت عظیمی از سراسر دنیاست، که بدون هیچ‌گونه سوءتفاهمی، از طیف وسیعی از برنامه‌های متنوع، از سخن‌رانی‌های علمی و دانشگاهی گرفته تا اجرای نمایشنامه و نمایش فیلم بهره‌مند می‌گردند.

فرِدريش ویلهِلم نيچه (1900-1844)، فيلسوف بزرگ آلماني، با اشاره به دشوار بودن فراگيريِ بسياري از زبان‌ها، چنین پیش‌گویی کرده بود:

"انسان راه نجات را خواهد يافت: در آينده زباني به‌وجود خواهد آمد كه ابتدا براي مقاصد تجاري مورد استفاده قرار مي‌گيرد ولي با گذشت زمان به زباني همه‌گير تبديل شده و براي روابط فرهنگي نيز مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرد … مسلماً در طول اين قرون متمادي، علم بدون هدف، زبان را مورد تحقيق و بررسي قرار نداده است: هدف از اين سرمايه‌گذاري، استفاده كردن از ويژگي‌هاي لازم و ارزشمند تماميِ زبان‌ها (برای ساختن زبان مصنوعی) است."

 

از کتاب " آسان‌ترین زبان دنیا: آموزش زبان بین‌المللی اسپرانتو"  تالیف مهندس احمدرضا ممدوحی، ناشر: آرویج، مرکز پخش: انجمن اسپرانتو ایران

نقش اسپرانتو در از بین بردن تبعیض‌ها
چنان‌چه استفاده از اسپرانتو در سطح جهانی رواج کامل یابد – و خوش‌بختانه با نرخ شتابنده‌ی رشد آن، زمان زیادی تا آن‌هنگام باقی نمانده است – بسیاری از تبعیض‌های پنهان و آشکارِ موجود، از بین خواهد رفت. به‌عنوان مثال، در حال حاضر کسانی که زبان مادری‌شان زبان انگلیسی است، هیچ لزومی را برای فراگرفتن زبان‌های دیگر در خود احساس نمی‌کنند، در حالی که نُه دهمِ بقیه‌ی انسان‌های جهان – که اکثریت قاطع آن‌ها از نظر وضع اقتصادی هم به‌هیچ‌وجه در شرایط خوبی به‌سر نمی‌برند و بسیاری از آن‌ها حتی در تامین بهداشت، آب آشامیدنی، خوراک و مسکن خود نیز ناتوان‌اند – باید وقت و هزینه‌ی بسیار زیادی را در جهت فراگیری زبانِ بیگانه‌ی انگلیسی صرف کنند! زبانی که فراگیریِ آن، به دلیل پیچیدگی‌ها، استثناها و بی‌قاعدگی‌های فراوان – همانند اکثر زبان‌های ملیِ دیگر – حتی برای کسانی که از فراغت و تمول کافی برخوردارند، کاری بسیار دشوار و طاقت‌فرسا و در اکثریت موارد ناامیدکننده و ناکام‌ساز است.
اما، اگر استفاده‌ی بین‌المللی از زبان اسپرانتو همه‌گیر شود، تمامیِ انسان‌های جهان، چه آفریقایی، آسیایی یا اروپایی، همه و همه بدونِ هیچ تبعیضی، باید به‌یک اندازه وقت و هزینه صرف فراگیریِ آن کنند و هیچ‌یک از ملیت‌ها را بر دیگری برتری نخواهد بود، چرا که زبان اسپرانتو، زبان مادری یا ملیِ هیچ‌کدام از آن‌ها نیست. به‌علاوه، برای تمامیِ ایشان، مقدارِ این وقت و هزینه، به‌خاطر سهولت، بی‌استثنائی و باقاعدگیِ اسپرانتو، به‌مراتب کم‌تر از آنی است که باید صرف فراگیریِ زبان‌های ملی – مانند انگلیسی، فرانسوی یا روسی – بشود.
از کتاب " آسان‌ترین زبان دنیا: آموزش زبان بین‌المللی اسپرانتو" تالیف مهندس احمدرضا ممدوحی، ناشر: آرویج، مرکز پخش: انجمن اسپرانتو ایران

 

مایلید از اینترنت استفاده کنید، ولی فراگیری انگلیسی برایتان دشوار است

 

طبق یافته‌های علمی، فراگیری خوب زبان انگلیسی – و هر زبان ملی دیگری، مانند فرانسوی، روسی و ... – پس از سن ده‌سالگی، بسیار سخت و زمان‌گیر و تقریباً غیرممکن است. اما تسلط یافتن کامل بر زبان‌های فراساخته‌ی جدید، مانند زبان بین‌المللی اسپرانتو (Esperanto)، در هر سن‌وسالی و با سرعتی زیاد ممکن است.

برای فراگیری سریع و کامل زبان بین‌المللی جدید و بسیار آسان اسپرانتو – که یونسکو نیز تاکنون دو قطع‌نامه در بزرگ‌داشت آن صادر کرده و آموزش آن‌را به تمامی مردم جهان توصیه کرده است - می‌توانید هر یک از راه‌های زیر را انتخاب کنید:

1-        آموزش رایگان زبان بین‌المللی اسپرانتو در اینترنت: www.sabzandishan.com

2-        فراگیری زبان اسپرانتو به‌صورت مکاتبه‌ای (تهران، صندوق پستی: 184-17765)

3-        مطالعه‌ی کتاب خودآموز جامع زبان بین‌المللی اسپرانتو به‌نام"آسان‌ترین زبان دنیا" (نشر آرویج، تهران، 1384)، که حاوی آموزش درس‌به‌درس، مرجع دستور زبان، و واژه‌نامه‌های فارسی-اسپرانتو و اسپرانتو-فارسی است. متن کامل این کتاب در اینترنت به‌صورت رایگان قابل دست‌رسی است (www.sabzandishan.com)

4-        شرکت در کلاس‌های حضوری زبان اسپرانتو

5-        استفاده از نوارها و سی‌دی‌های صوتی/تصویری، برنامه‌های چندرسانه‌ای کامپیوتری و دیگر لوازم کمک‌آموزشی زبان اسپرانتو

درضمن، برای آشنائی بیشتر با زبان فراملی اسپرانتو و ادبیات آن، و اطلاع یافتن از اخبار و اطلاعات مربوط به آن در سطح ایران و جهان، می‌توانید فصل‌نامه‌ "پیام سبزاندیشان" را، که به دو زبان فارسی و اسپرانتو و در 56 صفحه منتشر می‌شود، مطالعه کنید. متن کامل این مجله در اینترنت به‌صورت رایگان قابل دست‌رسی است (www.magiran.com).

برای اطلاعات بیشتر درباره‌ی هر یک از موارد فوق، با ما تماس بگیرید:

آدرس: تهران، صندوق پستی: 184-17765                                    تلفن: 88348929

پست الکترونیکی: info@sabzandishan.com                   سایت اینترنتی: www.sabzandishan.com

چرا باید به:

o باشگاه محلی اسپرانتو،

o انجمن کشوری،

o انجمن تخصصی یا سرگرمی مورد علاقه‌ام،

o سازمان جهانی اسپرانتو                                   به پیوندم؟

حداقل دو دلیل خوب وجود دارد:

- انجمن‌های اسپرانتو در هر سطحی برای دنیایی بهتر تلاش می‌کنند، برای دنیایی بدون تبعیض زبانی و فرهنگی، در یک کلمه آن‌ها برای "دموکراسی در عرصه‌ی زبان" فعالیت می‌کنند. اگر عقیده دارید که این هدف خوبی است، پس یقیناً مایل به حمایت از آن‌ها هستید.

با عضویت در کلوب محلی یا ملی خودتان، انجمن‌های تخصصی یا جهانی (حتی احتمالاً همه آن‌ها)، شما می‌توانید بخشی از آن جنبش جهانی اسپرانتو باشید که بیش از یک قرن برای حقوقِ زبانیِ بشر در همه‌ی سطوح کار می‌کند و سعی در متقاعد کردن دنیا دارد، که در عرصه‌ی فرهنگی- زبانی هم، عدالت بیش از قدرت ارزش دارد.

 

- درعین حال شما ممکن است دوست داشته باشید فقط بخشی از جمعیتی باشید که زبان بین‌المللی اسپرانتو را صحبت می‌کنند. شاید مایل باشید دیگر سخن‌گویان به این زبان را ملاقات کنید، بخواهید کتاب‌های به زبان اسپرانتو را خریداری کنید،  دوست داشته باشید به کشورهای خارجی سفر کنید و ساکنانشان را بشناسید و شاید حتی مهمان اسپرانتودانان محلی باشید.

همه‌ی این‌ها را اعضای انجمن‌های اسپرانتو کاملاً طبیعی انجام می‌دهند، زیرا آن‌ها همواره درباره‌ی مجلات، کتاب‌ها، کنگره‌ها، لیست‌های پستی الکترونیکی و صفحات اینترنتی، اعلان‌های درخواست دوست مکاتبه‌ای و امکانات مسافرت مطلع می‌شوند.

 

انواع مختلف عضویت در سازمان جهانی اسپرانتو:

- MG عضویت فردی با کتاب راهنمای جنبش اسپرانتو

- MJ(-T) عضویت فردی با کتاب سال (و تا پایان سن 29 سالگی عضویت در سازمان جهانی جوانان اسپرانتودان بدون پرداخت وجه اضافه)

- MA(-T) عضویت فردی – اشتراک : مشابه MJ(-T) همراه با ماه‌نامه اسپرانتو

- DM(-T) عضویت مادام‌العمر: با پرداخت یک‌بار 25 برابر هزینه MA برای تمام عمرکتاب سال، مجله اسپرانتو، و تا پایان سن 29 سالگی مجله Kontakto و TEJO Tutmonde را دریافت می‌کند.

- DMJ(-T) عضویت مادام‌العمر با کتاب سال: با پرداخت یک‌بار 25 برابر هزینه MJ برای تمام عمردریافت کتاب سال، و تا پایان سن 29 سالگی عضویت در TEJO با اشتراک مجله Kontakto و TEJO Tutmonde .

- SA اشتراک ساده مجله اسپرانتو، بدون عضویت در UEA

- Kto اشتراک مجله Kontakto، بدون عضویت در UEA/TEJO

- SZ هزینه عضویت در جمعیت زامنهوف: دسته پشتیبان (به هزینه‌های دیگر اضافه می‌شود؛ عضویت در UEA را شامل نمی‌شود)

- PT پشتیبان TEJO: سه برابر هزینه MJ(-T) برای پشتیبانی از TEJO را می‌پردازد.

 

سرویسی مدرن‌تر

مجله اسپرانتو را به‌صورت الکترونیکی نیز می‌توانید مشترک شوید. اعضا و مشترکین فردی UEA می‌توانند دریافت رایگان مجله به یکی از فرمت‌های دل‌خواه خود: HTML، متن ساده TXT، یا PDF را درخواست نمایند. درخواست‌های خود را به آدرس پست الکترونیکی reto@uea.org ارسال نمایید. مجله به محض آماده شدن نسخه کاغذی و قبل از توزیع با پست سنتی، برای درخواست‌کنندگان ارسال خواهد شد. بدیهی است که با امتحان سرویس جدید، مشترکین می‌توانند از دریافت نسخه کاغذی مجله انصراف دهند.

اشتراک نسخه الکترونیکی مجله اسپرانتو برای اسپرانتودانان ایرانی که عضو UEA نیستند یا مشترک نسخه کاغذی آن هستند نیز امکان‌پذیر است. هزینه این سرویس نصف هزینه اشتراک نسخه کاغذی مجله، یعنی 7500 تومان است.

 

جدول هزینه عضویت در سازمان جهانی اسپران