نام  این کتاب از این قرار است:

حکم عربیه

اللام علی

بلغته الاسپرانتو الدولیه

Imamo Ali

Arabaj Maksimoj de la sepa jarcento kaj aliaj diversaj maksimoj

Husen Al-Amili

کتاب در سال 1967 (1345 شمسی) در بغداد به چاپ رسیده است. دارای  78 صفحه  و در قطع رقعی است. ناشر انجمن عربی اسپرانتو است (نامی که من برای اولین بار و فقط در این کتاب تاکنون دیده‌ام). 29 صفحه‌ی اول کتاب سخنان برگزیده‌ای از امام اول شعیان علی ابن ابیطالب است که در 346 بند گردآوری شده است. بقیه‌ی مطالب کتاب گزیده‌ای از سخنان بزرگان عرب است که شامل شکسپیر هم می‌شود! ( باید یادآوری کنم که من سال 1998 دیداری با نویسنده‌ی این کتاب که ساکن لندن است داشتم و 2 روزی را میهمان وی بودم. در طی این 2 روز یکی از بحث‌های شورانگیز من با حسین العمیلی همین عرب بودن شکسپیر بود. ایشان به ضرس قاطع معتقدند که شکسپیر همان شیخ پیر هستند و البته دلایلی هم داشتند که از ادبیات اسلامی و عربی در آثار شکسپیر بسیار می‌توان نمونه آورد و ....).

از نظر ترجمه کتاب در حد مطلوبی است و ارزش ادبی آن هم بی‌نظیر است چون در زبان اسپرانتو از ادبیات دنیای عرب ترجمه‌های بسیار محدود و پراکنده‌ای وجود دارد.

اما آنچه برای من جالب بود تبلیغی بود که درباره‌ی این کتاب در ایران شده بود. وقتی ادعا می‌شود نهج البلاغه به اسپرانتو ترجمه شده است انتظار این است که حداقل بخش عمده‌ای از آن (اگر نه همه‌ی آن) ترجمه شده باشد نه این‌که با ترجمه‌ی جملات محدود و برگزیده‌ای ادعای ترجمه‌ی آن شود. به نظرم این ایراد بر مبلغین اسپرانتو در ایران وارد است که ادعای گزاف نکنند و حقیقت‌گو باشند. چه ایرادی دارد درباره‌ی چیزی که نمی‌دانیم سخنی نگوییم.

در هر حال نسخه‌ای از این کتاب ارجمند در انجمن اسپرانتو ایران موجود است و علاقه‌مندان می‌توانند کپی چاپی یا الکترونیکی آن را دریافت کنند.

حال که صحبت از نهج البلاغه شد لازم می‌دانم در این باره خبری اختصاصی هم بگویم:

از چند سال قبل جانبازی نجف‌آبادی که نویسنده‌ی کتاب‌های مذهبی هم هست (آقای محمدرضا کریمی بختیاری) با فراگیری اسپرانتو اقدام به ترجمه‌ی متن کامل نهج البلاغه کرده است و حتی بخشی از دستنویس ایشان در دفتر انجمن اسپرانتو ایران است اما هنوز ویرایش نهایی صورت نگرفته است امیدوارم این کار به سرانجام برسد و ترجمه‌ی نهج البلاغه (واقعی) را به اسپرانتو شاهد باشیم.